فشار درهم شكننده جوى، توفان هاى سهمگين، دمايى بسيار بالا و غيرقابل تحمل و ابرهاى اسيدى همه آن چيزهايى اند كه سياره زهره با آن ها از سفينه هاى جست وجوگر يا آن ها كه مى خواهند بر سطحش فرود آيند، استقبال مى كند و در واقع به چشم بر هم زدنى آن ها را به ويرانى مى كشاند.
اين است كه تكرار تجربه بسيار موفق مريخ پيماهاى اسپيريت (Spirit) و آپورچونيتى (Opportunity) كه توسط ناسا به مريخ فرستاده شدند، اين جا به نظر چندان ميسر نمى آيد.
با اين همه در اين باره اميد وجود دارد. چرا كه دانشمندان علم فضا در ايالات متحده بر اين باورند كه مى توان فضاپيمايى خورشيدى را براى كاوش جو زهره به سوى اين سياره فرستاد و هم مى توان اين فضاپيماها را طورى «هوشمند» درست كرد تا بتواند يك زهره نورد مقاوم را بر سطح اين سياره و از آن بالا هدايت كند.
دانشمندان مركز تحقيقات گلن (Glenn) ناسا در ايالت اوهايو مى پندارند با وجود يك فضاپيماى خورشيدى خود سامان كه مى تواند در ارتفاع ها و محل هاى مختلفى از جو بى رحم ونوس به پرواز درآيد، امكان اين وجود دارد تا با وضوحى ده برابر بيشتر از آن چه يك سفينه مدار گرد قادر به انجام آن است از سطح زهره تصويرهاى رادارى تهيه كرد و به اندازه گيرى هاى مختلف پرداخت.
به گفته آن ها، با اين روش مى توان به اطلاعاتى به مراتب بهتر از آنچه سفينه هاى شوروى سابق و امريكا در دهه هاى ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ تهيه كردند، دست يافت. آن سفينه ها تنها توانستند براى مدتى كوتاه اندازه گيرى هايى را در جو زهره انجام دهند. يعنى درست زمانى كه سرنوشت آن ها را در چنگال فرودى مرگبار اسير كرد.
با اين همه، جو متراكم زهره براى سفينه اى كه قادر به پرواز در آن باشد، بسيار مناسب است. چون هر چه هوا متراكم تر باشد، فضاپيما راحت تر در آن اوج مى گيرد.
از سوى ديگر فشار جوى در سياره زهره ۹۰ بار از زمين بيشتر است. اين فضاپيماى جو گرد همين كه از سفينه مدارگرد جدا شد، بال هايش را باز مى كند. وجود صفحه هاى خورشيدى بر سطح اين فضاپيما مى تواند انرژى خورشيدى را به مقدار فراوان جذب كند.
موتورهاى هواپيما مى توانند با استفاده از اين انرژى پيوسته روشن بمانند. جداى از اين، وقتى مى بينيم زهره از چه حركت وضعى كندى برخوردار است، تا آن جا كه يك شبانه روز در آن جا به اندازه ۱۱۷ روز زمينى به طول مى انجامد، مى توان فهميد كه يك شئ پرنده خورشيدى مى تواند به صورت نامحدود در طرف روز سياره بماند و پرواز كند.
ناسا به ويژه علاقه مند است دريابد اين حلقه ابرى پرسرعتى كه در ارتفاع ۵۰ تا ۷۵ كيلومترى از سطح زهره، دور اين سياره را گرفته چيست. اين حلقه ابرى خود يك معماست.
شگفتى در اين است كه اين حلقه ابرى با سرعتى ۶۰ برابر تندتر از خود سياره به گرد آن مى چرخد. به عبارتى، تنها چهار روز زمينى لازم است كه اين حلقه يك بار دور سياره زهره بچرخد. جفرى لنديس از مركز تحقيقات ناسا مى گويد: «ما واقعاً دنبال آن هستيم تا بفهميم انرژى خورشيدى به اين سرعت خود را به چنين لايه هاى بالايى در جو زهره مى رساند.
با پرواز ميان پايين و بالاى اين ابر، يعنى جايى كه از دمايى متوسط و در حدود ۱۰۰ درجه سانتيگراد برخوردار است، يك شئ پرنده خورشيدى مى تواند به دانشمندان كمك كند بفهمند چه چيز چنين لايه ابرى را به وجود آورده است.
اما، پايين و بر سطح زهره دما در روز به نزديك ۴۵۰ درجه سانتيگراد مى رسد. از اين رو، يك زهره نورد كه به بررسى هاى زمين شناسى مى پردازد و كار تصويربردارى را انجام مى دهد، آنقدر نمى تواند دوام بياورد.
بنا به گفته لنديس كه از جمله اعضاى گروه اجراكننده مأموريت مريخ نوردهاى اسپريت و آپورچونيتى هم مى باشد، ما فكر مى كنيم مى توان چيزهايى مثل موتورهاى الكتريكى و تزانزيستورها را در آن دماى بالا به كار بيندازيم ولى اين كار در مورد اجزاى ريز رايانه اى ميسر نيست.
اما پاسخى كه لنديس براى اين مشكل يافته فرود يك زهره نورد نسبتاً غيرهوشمند بر سطح اين سياره است. البته اين زهره نورد بايد در برابر گرما، اسيد و فشار مقاوم باشد.
زيرا تراشه اى كه زهره نورد را به حركت وامى دارد و كار برقرارى ارتباط و تصويربردارى را انجام مى دهد هم در سفينه خورشيدى كه بر فراز آن و در ارتفاع ۵۰ كيلومترى در پرواز است، قرار دارد.
اين گونه است كه به گفته لنديس بى آن كه رايانه آسيب پذير را روى زهره نورد نصب كنيم مى توانيم تجربه اسپريت و آپورچونيتى را تكرار كنيم.
نقطه ضعف اين كار هم در تاخيرى است كه در رد و بدل كردن اطلاعات از طريق ارتباط راديويى موجود ميان رايانه در حال پرواز و زهره نورد غيرهوشمند به وجود مى آيد.
فضاپيماى و نوس اكسپرس، سفينه مدارگردى است همانند مارس اكسپرس. مارس اكسپرس را آژانس فضايى اروپا-ESA- به مدار مريخ فرستاد. اين سفينه توانست تصويرهاى بسيار شگفت انگيزى از سطح مريخ تهيه كند.
فضاپيماى جديد ونوس اكسپرس با خود تجهيزات مادون قرمز حمل خواهد كرد تا به كمك آن ها بتواند عمق اتمسفر زهره را بررسى كند.
اما به گفته كالين ويلسون از دانشمندان فضاى دانشگاه آكسفورد و كارشناس ديناميك جوى فضاپيماى ونوس اكسپرس در آژانس فضايى اروپا، ما نمى توانيم بى آن كه همانجا و در محل و همه چيز را اندازه گيرى و بررسى كنيم، بفهميم دقيقاً در اين ابرها چه مى گذرد.